Narın Rengi

Orijinal Adı: Sayat Nova (The Color of Pomegranates) (1969)

Yönetmen: Sergei Parajanov

Türü: Biyografi – Drama – Tarihi

İzlenme Tarihi: 21 Ocak 2023

Sayat Nova Transkafkasya’nın en ikonik şahsiyetlerinden biridir. Gerçek adı Harutyun Sayatyan olan bu şair Tiflis doğumlu bir Ermeni’dir. Eserlerinin çoğunu da Azerbaycan Türkçesi ile yazmış olması onu bugünün şartlarıyla düşündüğümüzde gerçekten sıra dışı kılıyor.

Retrospektif bir bakışla tarihi incelediğimizde bu durum her ne kadar imkansız gibi gelse de geçmişte insanlar ‘millet’ kavramına dil ve renk olarak bakmıyorlardı. Onları birbirinden ayıran en temel özellik dini inanışlarıydı. Onun ötesindeki hiçbir şey hiçbir toplum tarafından önemsenmezdi. Yine de birden fazla dil bilmek 18. yüzyıl şartlarında halk nezdinde pek yaygın bir şey değildi.

“I hear calls of homecoming and hope, but I am weary. Who has spread all this sorrow upon this old and weary earth?”

Şarkılarını ve şiirlerini Ermenice, Gürcüce, Azerice ve Farsça kaleme almış olması Sayat Nova’yı bölge halkları arasında kardeşlik ruhunu yansıtan bir sembol konumuna getirmiştir. Böyle tarihi figürler Sovyet ulusunun birlik ve beraberliğini pekiştirmekte sıkça kullanılmıştır. Bu sebeple 1969 yılında çekilen bu film Sovyet yönetimi tarafından başlarda desteklenmiş ancak sonrasında Parajanov’un sıkça yer verdiği dini temsiller ve simgeler nedeniyle sansüre uğramıştır.

Filmin hemen hemen her sahnesi bir tiyatro kaydı havasında düzenlenmiş. Tableau vivant metoduyla Jodorowsky sayesinde tanışmış biri olarak bu yapımı izlerken de sinema dilini sürekli onun stili ile kıyasladım. İkisinin de sahne kurulumu çok kuvvetli olmasına karşın Parajanov’un filmde işlediği Ermeni kültürünü yansıtan ögeler ve motifler bana seyretmesi çok daha keyifli ve otantik bir iş hissiyatı verdi.

“The bread you gave was beautiful,
but the soil is more than beautiful.
Let me go and turn to earth.
I am weary, I am weary.”

Esere puanım 7/10. Deneyim edilmesi gereken hoş bir tecrübeydi.