Orijinal İsim: Huzur (1948)

Yazar: Ahmet Hamdi Tanpınar

Okuma Tarihi: 7 Temmuz 2025 – 28 Temmuz 2025

Ahmet Hamdi Tanpınar ve elbette en başta gelen eserlerinden olan Huzur ile tanışıp kaynaşma evresini çok erteledim. Bunu tam hazır olmamaya mı yoksa kitabı gözünde büyütmeye mi bağlamalıyım bilemiyorum.

Okuma kararını da iki ay önce dahil olduğum kitap kulübü sayesinde aldım. Türk Edebiyatı’ndan ne seçip okusak diye oylama yapmıştık. Sonuç olarak çoğunluğun kararı Huzur romanından yana oldu. Ben de demokrasinin kestiği parmak kanamaz deyip okumaya giriştim.

Roman Milli Mücadele döneminde geçen çocukluğunda ailesini yitiren Mümtaz’ın İstanbul’daki kuzeni İhsan’ın yanına gelmesi ile başlıyor. İlk başta Balkan Harbi’nde geçtiğini düşündüğüm S. isimli şehirdeki çocukluk anılarının Mümtaz’ın 1939’da -2. Dünya Savaşı’nın hemen öncesinde- 20li yaşlarda olduğunu anlamam üzerine Bağımsızlık Savaşı olarak zihnimde güncelledim.

Mümtaz’ın Galatasaray Lisesi’nde okurken, çocuklu ve boşanmış bir kadın olan Nuran’a gönlünü kaptırarak birlikte İstanbul’u turlamalarını okuyoruz kitap boyunca. Nuran’ın eski eşine dönüp dönmeme konusundaki kararsızlığı ve Mümtaz’ın bitip tükenmeyen şüpheleri romanı ismiyle tezat bir huzursuzluk içine sürüklüyor. Buna Suat karakterinin eklenmesi ile birlikte trajedinin tuzu biberi yerine geliyor.

Romanın dili modern Türk okuru için ağır diyebilirim. Sözlük yardımı olmadan okumak bence oldukça zor. Bazen kullanılan kelimeler bir müzik terimi mi yoksa sadece eski bir sözcük mü idrak edemedim. Mahur Beste, Dede Efendi, Acemaşiran, behemehal vb. defalarca tekrar eden sözcük ve isim mevcut. Tekrarlar sonucu insanın bilinçaltına yerleşiveriyor.

Genel olarak romanın okura yaşattığı duygulardan bahsetmem gerekirse şunu söyleyebilirim. Dürüst olmam gerekirse ben pek de eğlenerek okumadım. Bu bir Modern Türk Edebiyatı klasiğidir. Elbette edebiyata ilgi duyan her Türk vatandaşının bu romanı eline alıp okuması gerekmektedir. Bunu destekliyorum. Fakat herkesin keyif alabileceği bir yapım mı bundan pek emin değilim.

Esere puanım 7/10. Beş Şehir ve Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nü de en kısa zamanda okuyup Tanpınar değerlendirmemi öylece tamamlamak istiyorum.

Orijinal İsim: Bir Gemide (1978)

Yazar: Ferit Edgü

Okuma Tarihi: 15 Haziran 2025 – 17 Haziran 2025

Ferit Edgü külliyatına bir öykü derlemesinden devam etmeye karar verdim. Bir Gemide isimli bir koleksiyon kitapta kaleme alınış tarihleri 60lardan başlayıp 70lere yayılan altı adet öykü yer alıyor.

Bu altı öykünün genel teması şehir insanın umursamaz, duygusuz, kendine ve çevresine duyarsızlığı üzerine şekillenmiş. Bu mesajı “Kentin Üzerinde Dayanılmaz Bir Koku” isimli öyküde en net halde fark ediyoruz.

Siyaset ve toplum eleştirisini bir arada yürüten “Bir Gemide” öyküsü de oldukça güçlü bir etki bıraktı. Bahsettiğim bu iki öykünün haricinde bir de “Dönüş” isimli hikayeyi gerçekten beğendim. Geri kalanı pek akılda kalıcı olmadı.

Esere puanım 7/10.

Orijinal İsim: How To Stop Time (2017)

Yazar: Matt Haig

Okuma Tarihi: 5 Haziran 2025 – 14 Haziran 2025

Kitap kulübümüzün bu ayki kitabı Zamanı Durdurmanın Yolları olarak seçilmişti. Ayın teması Kuzey Avrupa edebiyatı olmasına rağmen bir İngiliz eserinin ayın kitabı belirlenmesi bana garip geldi fakat üzerine muhalefet etmedim. Halkın iradesine saygı duydum ve okumaya başladı.

Matt Haig’in adını Gece Yarısı Kütüphanesi ile duymuştum. Fazla popüler olması nedeniyle biraz önyargı sahibi olmuştum. Fakat bu okuduğum kitap ile o önyargımı kırmış oldum.

Zamanı Durdurmanın Yolları çok hoşuma giden bir konsepti konu almış kendisine. The Man From Earth ve Midnight in Paris filmleri ile bir gönül bağı olduğunu söyleyebilirim. Ancak hikayenin kendine has olan kısımları da oldukça fazlaydı ve güzel bir tat verdi.

Esere puanım 7/10.

Orijinal İsim: Niente di vero (Lost on Me) (2022)

Yazar: Veronica Raimo

Okuma Tarihi: 2 Haziran 2025 – 5 Haziran 2025

Kitaptan ve yazarın varlığından haberim yoktu. Kendi başıma hareket ediyor olsam uzun süre de olmazdı. Kız arkadaşım ile birlikte dahil olduğumuz yeni kitap grubu sayesinde tanımış oldum bu eseri.

Kitap ilk üçte birlik kısımda beni oldukça eğlendirdi. Yeni tanıştığınız çok geveze bir insan size geçmişini anlatıyor gibi hissettirmişti. Fakat kalan kısımda cinsel istismar anıları, takıntılı aile bireylerinin davranışları epey sinir bozucu oldu. Yazarın bu konulara sırf laf olsun diye değiniyor olması ve hicbir yere bağlamadan bir şeyler anlatmaya devam etmesi beni irrite etti.

En nihayetinde elimizde, bize neden yazar olduğunu anlatan birinin otobiyografik eseri bulunuyor. Sevip sevmemek tamamen okura bağlı. Beni çok açmadı.

Esere puanım 6/10.

Orijinal İsim: Lord of the Flies (1954)

Yazar: William Golding

Okuma Tarihi: 22 Nisan 2025 – 14 Mayıs 2025

Sineklerin Tanrısı belki de okuma yazmayı öğrendiğimden beri bilip tanıdığım bir romandı. Ancak çok popüler olması nedeniyle her zaman bir mesafe soktum aramıza. En nihayetinde okumak, bu stres dolu ülke gündemine denk geldi. Romanın konusu da manidar oldu gerçekten.

Golding bu kitapta adaya düşen bir grup çocuğun iktidar mücadelesi ile uygar kalma ve vahşi yaşamı benimseme isteği arasında kalışını kaleme almış. Romanın ilk yarısında Ralph önderliğinde kör topal bir toplum inşa edilmeye çalışılmışken ikinci yarıda Jack Merridew liderliğinde faşist bir yapılanmanın terör estirmesine şahit oluyoruz.

Romanın ana fikrinin kolayca idrak edilebileceğini düşünüyorum. Golding insanın özünün kötü olduğunu, herkesin içinde iyiliği de barındırdığını ancak bu iyiliği ortaya çıkarmak için çabalamak gerektiğini ileri sürüyor. Doğru bir insan olmak için mücadele edilmediği durumda kolayca kötüye meyil edilebileceğini bize akıllardan çıkmayacak bir şekilde aktarıyor.

Hikayedeki en sevdiğim karakter olan Simon’ın başına gelenler ve Domuzcuk’un trajedisi bana beklemediğim yerlerden darbe indirmiş olsa da bu romanı gerçekten çok beğendim. Finalinin tekinsiz bir şekle girmesi, gerçek bir Bad Ending senaryosundan sonra anlık manevra ile dönülmüş hissi uyandırdı.

Esere puanım 8/10.

Orijinal İsim: Starship Troopers (1959)

Yazar: Robert Anson Heinlein

Okuma Tarihi: 26 Mart 2025 – 22 Nisan 2025

Starship Troopers romanı ile ilişkim çok komik bir şekilde gelişti. Senemiz yanlış hatırlamıyorsam 2016. Benimle aynı gün doğmuş olan bir arkadaşıma doğum günü hediyesi seçiyordum. Kendisi de Sci-fi, Fantastik vb. klasik bir genç erkeğin beğendiği konulara ilgiliydi. Kitapçıya gider gitmek ilk Bilim-Kurgu rafına yöneldim. Orada sağa sola göz atarken önümde Yıldız Gemisi Askerleri belirdi.

Başlığın İngilizce hali olan Starship Troopers’ı düşünerek isminin bana bir yerden tanıdık geldiğine kanaat getirdim. Ancak bir filmden mi yoksa bir oyundan mı tanıdık olduğunu çıkaramadım. Her neyse. İlk önce kendim için mi alsam diye düşündüm. Sonra telifli romanların o zamanki üniversite öğrencisi bütçem için fazla olduğuna ikna olup yalnızca hediye olarak satın aldım.

Evet. Yıldız Gemisi Askerleri’ni daha okumamışken gidip bir başkasına hediye ettim. Berbat bir roman bile olabilirdi. Tam bir kumar oynamıştım. Arkadaşımın seveceğini umarak kendisine verdim. O da merak birkaç hafta içinde okumuş. Bir akşam buluştuğumuzda bana romanda çok güzel sözlerin ve toplumsal çıkarımların olduğunu söylemişti. Hatta direkt şöyle bir tabir kullandı: “Bazı kitaplarda cümlelerin altını çizersin ya. Benim de bu kitapta bazen tüm sayfayı çizesim geldi.”

Özetle arkadaşım sevmişti. Roman da aklımın bir köşesinde senelerde durdu ve benimle birlikte sürüklendi. Neredeyse 9 yıl sonra tekrar kavuştum ve okumaya başladım.

Öncelikle roman beklediğim gibi bir aksiyon içerikli öyküye sahip değildi. Savaş odaklı olmasına rağmen askeri operasyonlardan elinin tersiyle kısaca bahsediyor. Romanın asıl odağı askerlik, sivil olmak, faşizm, toplum, demokrasi, vatandaşlık, haklar, özgürlük, savaş, malul olmak, bürokrasi, hiyerarşi vb. şeklinde sıralayıp uzatabileceğimiz bir konu çevresinde yer alıyor.

Ana karakterimiz Juan Rico’nun gözünden takip edip, ağzından dinlediğimiz romanı belki tanrısal bir bakış ile tecrübe etmiş olsak bu kadar bürokratik detaylara girilmezdi. Fakat bu yazarın tercihi ve ben bir okur olarak buna saygı duyuyorum. Türü için oldukça özel bir iş çıkarmış Heinlein. Kaleminden çıkan diğer Bilim Kurgu eserlerini de okumayı iple çekiyorum.

Romana puanım 7.5/10.

Orijinal İsim: Se una notte d’inverno un viaggiatore (If on a winter’s night a traveler) (1979)

Yazar: Italo Calvino

Okuma Tarihi: 18 Şubat 2025 – 17 Mart 2025

Calvino ile tanışmış oldum. Küba doğumlu, ilginç bir Italyan yazar olan bu adam kendisini bana doğru tanıtabildi mi karışık düşünceler içindeyim. Her romanı Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu gibi ise oldukça inişli çıkışlı bir ilişkimiz olacak gibi geliyor.

Hikaye, Okur olan bizim bu romanı kitapçıdan almamız ve basım hatalı kitaplar içinde debelenerek Calvino’nun gerçek kitabını aramamız üzerine inşa edilmiş.

Dürüst olmak gerekirse edebiyatla ilgili ancak fazla bilgili biri değilim. Bu kitabın olay örgüsünü ve amaçladığı şeyi tam olarak anlayamadım. Tek okuma benim için yeterli olmamış gözüküyor. Belki yıllar sonra tekrar döner okurum. Calvino’nun iki kitabı daha var elimde. Onları da denedikten sonra buna dönmek daha doğru olabilir gibi hissediyorum.

Öykü parçaları içinde gerçekten beğendiğim ve hatırımda kalan tek öykü Boş Bir Mezarın Çevresinde idi. Nacho Zamora ve Faustino Higueras kavgası ve olayların anlatılma şekli çok hoşuma gitti. Başka bir öykü yazma konusunda da bana ilham oldu. Yakın zamanda fikirlerimi olgunlaştırıp kaleme de dökmek istiyorum.

Esere puanım 7/10.

Orijinal İsim: La Nausée (Nausea) (1938)

Yazar: Jean-Paul Sartre

Okuma Tarihi: 7 Ocak 2023 – 5 Mart 2025

bulantı bırakmadı beni, kolay kolay bırakacağını da sanmıyorum. ama bir dert gözüyle bakmıyorum ona artık. benim için bir hastalık, bir hırçınlık nöbeti olmaktan çıktı: bulantı benim çünkü.

Çok kötüydü. Hayatımda ilk kez bir kitabı okumaktan vazgeçip sesli kitap formatında dinleyerek tamamlamış oldum. Bu ilki bana varoluşçuluğun temel ilke ve prensiplerini anlatan bir eserde yaşamış olmam da manidar oldu.

Sartre’ın diğer eserleri hakkında fikir sahibi değilim. Ancak sahip olduğu felsefeyi her zaman mızmız bir çocuğun serzenişleri olarak düşündüm. Bulantı’yı da Camus’un Yabancı’sı ile birlikte rahatça nefret kusabilmek için okumuş, daha doğrusu dinlemiş oldum.

Şimdiki zamanın gerçek yapısı, üstündeki örtüyü atıyordu: var olan an içinde yaşadığım andı, yaşadığım andan başka hiçbir şey gerçek değildi. Geçmiş bir gerçek değildi. Ne eşyalarda, ne de düşüncede. Kuşkusuz, uzun zamandan beri anlamıştım bunu, benim geçmişimin bulunmadığını. Ama benim uzantımın dışında olduğunu sanıyordum. Benim için bir tür emeklilikti geçmiş: var olmanın bir başka biçimi, bir tür yıllık izin, eylemsizlik; her olay, olaylar dizisi içindeki işlevi son bulunca uslu uslu kendiliğinden bir kutunun içine girer, artık onursal bir olay halini alırdı: hiçliği düşünmek ne kadar da zor. Şimdi artık, nesnelerin tamamen görünen şeyler olduklarını biliyordum, ya onların ardında… ne olacak, hiçbir şey yok.

Kitaba puanım 5.5/10. Zorlama, sinir bozucu ve keyifsiz bir eserdi.

Orijinal İsim: Le Grand Cahier (1986), La Preuve (1988), Le Troisième Mensonge (1991)

Yazar: Agota Kristof

Okuma Tarihi: 19 Ocak 2025 – 6 Şubat 2025

Bana harika önerilerde bulunan kız arkadaşım sayesinde Agota Kristof ile tanıştım. Kendisi bu romanı mutlaka okumamı söylemişti. Beğeneceğime inanmıştı. Ve öngörüsünde haklı çıktı.

Kitap okuma battaniyemin altında bitirdiğim ilk roman olma şerefini de taşıyan bu eser aslında Defter Üçlemesi olarak adlandırılan üç ayrı romandan oluşuyor. İlk roman olan Büyük Defter, ikizlerin ağzından savaş döneminde çocukların, yetişkinlerin kısacası halkın ne ıstırap çektiğini naklediyor.

İkinci roman olan Kanıt, ilk romanın bıraktığı yerden alıp hikayeyi Lucas’ın gözünden anlatmaya devam ediyor. Lucas’ın yedi bölüm boyunca kendi ağzından yazdığı kısımlar, sekizinci ve son bölümde Claus’un ağzından kaleme alınıyor. Ancak bu roman olayların gözüktüğü gibi olmadığını fark ettiğimiz bir adım oluyor. Ben olayların tuhaflığından kilise rahibinin Lucas ile geçmişe dair hiçbir soru sormadan konuşmasında şüphe duymaya başlamıştım.

Lucas-Claus yazar değişimi de son roman olan Üçüncü Yalan’ın ilk yarısında anlatılıyor. Neyin doğru, neyin yanlış olduğundan emin olamadığımız bu anlatıda ikinci yarıda gerçek Claus’un hikayesini öğreniyoruz. Yine de içimde her şeyin kurgu olduğu ve hiçbir şeyin yaşanmamış olabilme ihtimalinden kaynaklanan bir diken üstünde kalma hissi ile final verdi.

Son derece umutsuz bir eser. Ben uzun zamandır bu kadar çaresiz, geleceğin karanlık, insanların perişan olduğu bir eser tüketmemiştim. Direkt aklıma Berserk geliyor olsa da mutlaka arada bu hissi uyandıran bir şeyler deneyimlemişimdir. Lakin hiçbiri o kadar etkilememiş beni belli ki. Aklım yıllar yıllar evveline gidiverdi.

Beni en çok vuran kısım ikinci romanda yer alan Mathias’ın başına gelenlerdi. Hiçbir günahı olmayan bu gariban çocuğun yüzünü gülerken görmeyi çok isterdim. Ancak savaş zor zamanlara sebep olur. Zor zamanlar da insan öğütür.

Esere puanım 8.5/10. Daha önce okuduğum hiçbir şeye benzemeyen çok eşsiz bir romandı. Çok eseri olmasa da Agota Kristof’un diğer çalışmalarını da okumak için sabırsızlanıyorum.

Orijinal İsim: Korkuyu Beklerken (1975)

Yazar: Oğuz Atay

Okuma Tarihi: 19 Ekim 2024 – 14 Ocak 2025

Çocukluktan beri hayalim yazar olmaktı. Kendi memleketimden çıkmış olan iki büyük yazar gibi olmanın düşünü kurardım hep. Rıfat Ilgaz ve Oğuz Atay o iki yazardı işte. İkisinin de Türk Edebiyatı’na etkisi, bıraktıkları izler silinemeyecek kadar derindir. Hababam Sınıfı ile Türk sinemasına da kalıcı bir etki bırakılmıştı.

Fakat ben aynı hayali paylaştığım bu insanlardan kendimi hep uzak tuttum. Biliyordum ki onları erken yaşta okursam, düşünce dünyam ve kalemim onların etkisine girecekti. Yarın bir gün insanlar beni onları taklit etmek ile suçlayacaktı. Bu sebeple kendi yazım üslubum oturana değin ikisine de yaklaşmama kararı almıştım.

Bu karar yıllar yılı devam etti. 2021 senesinin sonunda başladığım Hababam Sınıfı romanını yarım bırakmamın üzerinden tam 3 sene sonra Korkuyu Beklerken ile öncüllerine dönüş yapmış oldum.

Katılımcısı olduğum yazarlık atölyesinin ödevi kapsamında Beyaz Mantolu Adam’ı okumam gerekiyordu. Kız arkadaşımdan kitabı ödünç alarak okumaya başladım. 19 Ekim günü okuduğum öyküden sonra kitaba ara verdim. Fakat 12 Ocak’ı takip eden iki gün ile birlikte kalan 7 öyküyü de okuyarak kitabı sonlandırdım.

Hangi eserleri beğendiğim konusuna gelelim. Gönül rahatlığı ile söyleyebilirim ki bunlar Korkuyu Beklerken, Tahta At ve Babama Mektup idi.

Babama Mektup hasret, sitem ve derin bir pişmanlık içeren bir metindi. Gerçekten de Oğuz Atay’ın merhum babası Cemil Atay’a ithafen yazdığı bir mektuptu. O yüzden öykü olarak değerlendirilebilir mi emin değilim.

Korkuyu Beklerken ve Tahta At da kitaptaki diğer öykülerden ayrılan bir noktaya sahip benim gözümde. Beni kurgunun kendisini umursamaya iten tarihi, mitolojik, felsefi ve sosyolojik unsurlar içeriyorlardı. Tahta At öyküsünde haçlılara benzetilen Alman turistler ve Korkuyu Beklerken’in çarpık kentleşmesi hiçbir zaman aklımdan çıkmayacak.

Esere puanım 7.5/10.