Orijinal İsim: Le Grand Cahier (1986), La Preuve (1988), Le Troisième Mensonge (1991)

Yazar: Agota Kristof

Okuma Tarihi: 19 Ocak 2025 – 6 Şubat 2025

Bana harika önerilerde bulunan kız arkadaşım sayesinde Agota Kristof ile tanıştım. Kendisi bu romanı mutlaka okumamı söylemişti. Beğeneceğime inanmıştı. Ve öngörüsünde haklı çıktı.

Kitap okuma battaniyemin altında bitirdiğim ilk roman olma şerefini de taşıyan bu eser aslında Defter Üçlemesi olarak adlandırılan üç ayrı romandan oluşuyor. İlk roman olan Büyük Defter, ikizlerin ağzından savaş döneminde çocukların, yetişkinlerin kısacası halkın ne ıstırap çektiğini naklediyor.

İkinci roman olan Kanıt, ilk romanın bıraktığı yerden alıp hikayeyi Lucas’ın gözünden anlatmaya devam ediyor. Lucas’ın yedi bölüm boyunca kendi ağzından yazdığı kısımlar, sekizinci ve son bölümde Claus’un ağzından kaleme alınıyor. Ancak bu roman olayların gözüktüğü gibi olmadığını fark ettiğimiz bir adım oluyor. Ben olayların tuhaflığından kilise rahibinin Lucas ile geçmişe dair hiçbir soru sormadan konuşmasında şüphe duymaya başlamıştım.

Lucas-Claus yazar değişimi de son roman olan Üçüncü Yalan’ın ilk yarısında anlatılıyor. Neyin doğru, neyin yanlış olduğundan emin olamadığımız bu anlatıda ikinci yarıda gerçek Claus’un hikayesini öğreniyoruz. Yine de içimde her şeyin kurgu olduğu ve hiçbir şeyin yaşanmamış olabilme ihtimalinden kaynaklanan bir diken üstünde kalma hissi ile final verdi.

Son derece umutsuz bir eser. Ben uzun zamandır bu kadar çaresiz, geleceğin karanlık, insanların perişan olduğu bir eser tüketmemiştim. Direkt aklıma Berserk geliyor olsa da mutlaka arada bu hissi uyandıran bir şeyler deneyimlemişimdir. Lakin hiçbiri o kadar etkilememiş beni belli ki. Aklım yıllar yıllar evveline gidiverdi.

Beni en çok vuran kısım ikinci romanda yer alan Mathias’ın başına gelenlerdi. Hiçbir günahı olmayan bu gariban çocuğun yüzünü gülerken görmeyi çok isterdim. Ancak savaş zor zamanlara sebep olur. Zor zamanlar da insan öğütür.

Esere puanım 8.5/10. Daha önce okuduğum hiçbir şeye benzemeyen çok eşsiz bir romandı. Çok eseri olmasa da Agota Kristof’un diğer çalışmalarını da okumak için sabırsızlanıyorum.

Orijinal İsim: Korkuyu Beklerken (1975)

Yazar: Oğuz Atay

Okuma Tarihi: 19 Ekim 2024 – 14 Ocak 2025

Çocukluktan beri hayalim yazar olmaktı. Kendi memleketimden çıkmış olan iki büyük yazar gibi olmanın düşünü kurardım hep. Rıfat Ilgaz ve Oğuz Atay o iki yazardı işte. İkisinin de Türk Edebiyatı’na etkisi, bıraktıkları izler silinemeyecek kadar derindir. Hababam Sınıfı ile Türk sinemasına da kalıcı bir etki bırakılmıştı.

Fakat ben aynı hayali paylaştığım bu insanlardan kendimi hep uzak tuttum. Biliyordum ki onları erken yaşta okursam, düşünce dünyam ve kalemim onların etkisine girecekti. Yarın bir gün insanlar beni onları taklit etmek ile suçlayacaktı. Bu sebeple kendi yazım üslubum oturana değin ikisine de yaklaşmama kararı almıştım.

Bu karar yıllar yılı devam etti. 2021 senesinin sonunda başladığım Hababam Sınıfı romanını yarım bırakmamın üzerinden tam 3 sene sonra Korkuyu Beklerken ile öncüllerine dönüş yapmış oldum.

Katılımcısı olduğum yazarlık atölyesinin ödevi kapsamında Beyaz Mantolu Adam’ı okumam gerekiyordu. Kız arkadaşımdan kitabı ödünç alarak okumaya başladım. 19 Ekim günü okuduğum öyküden sonra kitaba ara verdim. Fakat 12 Ocak’ı takip eden iki gün ile birlikte kalan 7 öyküyü de okuyarak kitabı sonlandırdım.

Hangi eserleri beğendiğim konusuna gelelim. Gönül rahatlığı ile söyleyebilirim ki bunlar Korkuyu Beklerken, Tahta At ve Babama Mektup idi.

Babama Mektup hasret, sitem ve derin bir pişmanlık içeren bir metindi. Gerçekten de Oğuz Atay’ın merhum babası Cemil Atay’a ithafen yazdığı bir mektuptu. O yüzden öykü olarak değerlendirilebilir mi emin değilim.

Korkuyu Beklerken ve Tahta At da kitaptaki diğer öykülerden ayrılan bir noktaya sahip benim gözümde. Beni kurgunun kendisini umursamaya iten tarihi, mitolojik, felsefi ve sosyolojik unsurlar içeriyorlardı. Tahta At öyküsünde haçlılara benzetilen Alman turistler ve Korkuyu Beklerken’in çarpık kentleşmesi hiçbir zaman aklımdan çıkmayacak.

Esere puanım 7.5/10.

Orijinal İsim: Överlevarna (The Survivors) (2020)

Yazar: Alex Schulman

Okuma Tarihi: 2 Ocak 2025 – 9 Ocak 2025

Kız arkadaşım bana önermemiş olsa ne Alex Schulman ne de Hayatta Kalanlar’dan haberim olmayacaktı. Bu güzel eseri bana tanıttığı için kendisine minnettarım. Benzer zevklere sahip olmamızın bir sonucu olarak birbirimize iyi gelecek olan kitapları tahmin edebiliyoruz. Ve bu tahminlerden biri de Hayatta Kalanlar oldu.

Nils, Benjamin ve Pierre isimli üç kardeşin anne ve babasıyla geçirdikleri anıları işleyen etkileyici bir duygusal yolculuktu. Benjamin hikayemizin ana karakteri olmakta birlikte doğal olarak hikaye boyunca okurun en çok empati yapabildiği karakter.

Üç kardeşin kendi aralarındaki ilişkilerine ek olarak, Anne ve Baba karakterleriyle özel kurdukları bağların varlığı da hikayeye derinlik katan detaylardandı. Molly karakterinin Benjamin için önemi beni oldukça etkiledi.

Roman çocukluk travmalarının üzerine şekillenmiş durumda. Benjamin’in iç sesine hakim olduğumuz tanrısal bakışta, zihninin gerçekleri nasıl büktüğüne de şahit oluyoruz. Kardeşleri ile ortak sahip oldukları anılarda, diğer ikisinin hatırlamadığı -örneğin geyik- detaylara sahip olması, Benjamin’in iç dünyasının güven vermemeye başladığını hissettim.

Finale doğru açığa çıkan olaylar için sağlam bir zemin hazırlamaya çalışmış Alex Schulman. Ve bunu güzel de başarmış. Kaleminden düz bir yazı çıkmış olmasına rağmen cümleleri son derece şiirsel ve his doluydu. Okurken duygulandığım, boğazımın düğümlendiği çok kısım oldu. Nils’in mezuniyetten sonra evden ayrılırken Benjamin’in yatağında uzandığı kısım o bölümlerden biriydi.

Romana puanım 8/10. Yazarın diğer işlerini de okumayı istiyorum. Çok keyif aldım.

Orijinal İsim: I Have No Mouth and I Must Scream (1967)

Yazar: Harlan Ellison

Okuma Tarihi: 30 Aralık 2024

We had given AM sentience. Inadvertently, of course, but sentience nonetheless.
But it had been trapped. AM wasn’t God, he was a machine. We had created him to
think, but there was nothing it could do with that creativity. In rage, in frenzy, the
machine had killed the human race, almost all of us, and still it was trapped. AM
could not wander, AM could not wonder, AM could not belong. He could merely be.
And so, with the innate loathing that all machines had always held for the weak, soft
creatures who had built them, he had sought revenge. And in his paranoia, he had
decided to reprieve five of us, for a personal, everlasting punishment that would
never serve to diminish his hatred … that would merely keep him reminded, amused,
proficient at hating man. Immortal, trapped, subject to any torment he could devise
for us from the limitless miracles at his command.

Bu eseri ilk oyun mecrası üzerinden tanımıştım. Oynama listeme eklediğim onlarca adventure türü yapımdan biriydi. Ne zaman oynama fırsatım olurdu bilmiyorum ama yakın zamanda imkan vermiyordum.

Geçtiğimiz günlerde pixel-art bir video ile karşılaştım. Büyük, anakart gibi yapının önünde duran beş insan vardı görselde. Görüntü ilgimi çekince yorumlara baktım. O zaman, görselin bu öyküye ait olduğunu öğrendim. Içimde çağıldayarak artan bir merak sonucunda bugün öyküyü indirip okumaya başladım.

Hikaye üç büyük AM sisteminin singularity sağlaması ve duygulara sahip olması sonrasında insanların soyunu tüketip içlerinden sadece dört erkek ve bir kadını hayatta bıraktığı bir zamanda geçiyor. Kıyamet sonrası, tekno-korku türlerinin karışımı olan bu eser Tsutomu Nihei’nin mutlaka okuduğu ve etkilendiği bir öykü olduğunu düşündürttü bana. Matrix karamsarlığındaki bir evrende, zalim bir engizisyoncudan türlü işkence gören bu beş kişinin yavaşça insanlığını ve akıl sağlığını kaybedişini takip ediyoruz.

Bu kısa öyküye puanım 7/10. Video oyunu bu hikayenin ötesinde neler işlemiş merak ediyorum. Bir ara deneyeceğim.

Orijinal İsim: Kılları Yolunmuş Maymun (1988)

Yazar: Güney Dal

Okuma Tarihi: 2 Aralık 2024 – 20 Aralık 2024

Yazarlık Atölyesi kapsamın okumaya başladığım ve muhtemelen kendi irademle asla satın alıp okumayacağım bir kitap olan Kılları Yolunmuş Maymun beni farklı düşüncelere yöneltti.

Romanın başında yazarın planının ne olduğunu tam kestiremiyor insan. Çok dağınık ve rahatsız edici bir karakter topluluğuna sahipti hikaye. Kitabın ilk yarısı gerçekten işkence gibi geçti.

Güney Dal’ın adını da ilk kez duydum bu sayede. Siyasi nedenlerle Almanya’ya göç etmiş biri ve entegrasyon sorunları nedeniyle bu romanı yazma isteği duymuş. Tabii bu isteği ilk başlarda idrak etmek oldukça güç. Çok bariz kurulmuş doktor sahneleri ve memleket hasreti üzerine geçen konuşmalar olsa da, bunlar bu tarz deneysel bir roman için fazla yüzeysel olurdu.

Romanın yapısını, ikinci yarıyı okurken yavaş yavaş anlamaya başladım. Daha fazla iç ses ve yazarın kafasının içinde geçen konuşmalara şahit olduk bu bölümlerde. Bizi yavaşça hazırlayıp son birkaç bölümde topu gediğine oturtuverdi.

Mehter detayı romanı anlamlı kılan en önemli unsur. Duvar gazetesinde işlediği konular da 80’ler ve öncesi dünyaya dair yazarın şahsi yorumlarını içerdiğini düşünüyorum.

Sevgi-nefret ikilemi yaşadığım bu roman, sonu ile birlikte çarpıcı bir hal alıyor. Klasik okurlara tavsiye edebileceğim bir çalışma değil. Daha çok ileri seviye okurların farklı bir şeyler denemek isterse okuyabileceği bir eser olduğunu düşünüyorum.

Esere puanım 7/10.

Orijinal İsim: 走れメロス (Hashire Merosu) (Run, Melos!) (1940)

Yazar: Osamu Dazai

Okuma Tarihi: 1 Aralık 2024

Bu kitap Dazai’nin üç ayrı kısa öyküsünden oluşan bir derleme. İthaki Japon Klasikleri işini neden böyle parça parça yapıyor bir türlü anlayamadım. Dazai’nin toplu öyküleri deyip tek elden çıkarsa takibi daha kolay olur. Ha kolay satma stratejisi gütmek istiyorsa da toplu öyküler birinci kitap, ikinci kitap diye de yayınlayabilirdi. Neyse biz bu toplama esere bakalım.

İlk öykü Koş Melos (1940), bundan yaklaşık 10 sene kadar önce Aoi Bungaku isimli anime dizisinde yer alan bölümlerden biriydi. Ancak o bölümü izlememin üzerinden epey geçtiği için hikayenin herhangi bir detayı aklımda kalmamıştı. Yalnızca arkadaşını kurtarmak için koşması gereken biri vardı. Neden kurtarması gerektiği, Melos’un daha önce nerede olduğu gibi şeyleri ben bu öyküyü okuyunca tekrar anımsadım. Anime versiyonunu bir defa da izlemeyi planlıyorum. Yazılı öykü versiyonu da çok beğendim. Güzel bir dostluk öyküsü, Dazai’den beklenmeyecek şekilde ümitvar bir iş olmuş.

İkinci öykü olan Günün İlk Işıkları (Hakumei, 1946), alkolik bir aile babası, eşi ve iki çocuğuyla birlikte Amerikan bombardımanından kurtulmaya ve yanan evlerini geride bırakarak yeni bir hayat kurmaya çalışmalarını işliyor. Kızının gözlerinin enfeksiyon kapması nedeniyle görüşünü kaybetmesi, bombardımandan korunmak için çeltik tarlalarında futonların altına girmeleri, eski evlerindeki eşyalar zarar görmesin diye çukur kazıp gömmeleri gibi detaylar savaşın dehşet verici yıkımının ufak bir fragmanı niteliğindeydi.

Son öykü de Villon’un Karısı (Viyon no tsuma, 1947), benim yorumuma göre Dazai’nin depresyon ve sefalet ile geçen son yıllarında kendisine eşlik eden sevgilisi Tomie Yamazaki’nin gözünden olayları anlatışıydı. Dazai’nin biyografisine dair bildiklerim ve İnsanlığımı Yitirirken‘den öğrendiklerimi harmanlayarak vardığım bu sonuç eğer doğru ise hikaye oldukça üzücü bir dönemi ele alıyor demeliyim.

Eserin ortalama puanı 7/10.

Orijinal İsim: Смерть Ивана Ильича (The Death of Ivan Ilyich) (1886)

Yazar: Lev Nikolayeviç Tolstoy

Okuma Tarihi: 25 Kasım 2024 – 30 Kasım 2024

İvan İlyiç’in Ölümü hikayesi sıradan bir adamın, sıradan bir ölümünü konu alıyor. Birinci tekil şahıs üzerinden aktarılan öykü bize ölen kişi üzerinden aktarıldığı için aşamalı bir psikolojik çöküş anlatısı sunmuş oluyor.

Lev Tolstoy’un yazarlığına en ufak bir söz söyleyemem. Lakin bu öykü, ününe yaraşır derinlikte bir anlatı içermiyor benim nezdimde. Etkilendiğim tek bir an olmadı.

Sıradan bir adamın yıkık bir karaktere dönüşerek, kendisini herkesin hayatında bulunan bir yük olarak görüp dünyadan göçtüğü hezeyan dolu bir anlatıydı benim için. Belki de ben yanlış yorumladım. Yanlış bile olsa, hikaye beni duygusal olarak etkilemekten çok ama çok uzaktı.

Esere puanım 6.5/10.

Orijinal İsim: The Wonderful Wizard of Oz (1900)

Yazar: Lyman Frank Baum

Okuma Tarihi: 16 Kasım 2024 – 21 Kasım 2024

Bugünden 124 sene evvel çıkmış bir çocuk masalının hoşuma gidip gitmeyeceği konusunda ciddi şüphelerim vardı. Ancak bu şüphelerim tam olarak dört sayfadan oluşan ilk bölümün bitmesi ardından dağılıp gitti.

Beşinci sayfada birden karşılaştığım manzara, olayların gerçekleşme şekilleri beni inanılmaz eğlendirdi. Uzun zamandır bu kadar tatlı bir dünyanın bir parçası olduğumu anımsamıyorum. Kitap beni tekrar çocukluğuma bile götürdü diyebilirim.

Kitabı okurken aklımın bir ucunda hep eserin güncelliğini test etme konusu vardı. Bu konuda da gönül rahatlığı ile söyleyebilirim ki bu öykü zamansız bir eser. Kültürden, zamandan, dilden bağımsız o kadar duru bir çocuk macerası ki bir yetişkin olarak bile içine girip zaman geçirmek istiyorsunuz.

Baum’un ilk kitabın üzerine devam eden on üç roman daha yazmış olması hiç de şaşırtıcı değil. Land of Oz isimli bu kurgusal dünya hem bir giriş niteliğinde sade ve akıcı bir sunuşa sahip, hem de dilendiği durumda detaylandırılarak eşsiz maceralar çıkarabileceğiniz bir altlık niteliği görüyor.

İleride bir gün Land of Oz’da geçen bir FRP senaryosu yazmayı çok isterim. Korkuluk, Teneke Adam ve Aslan’ı da içeren kötü cadıların yükselişe geçtiği basit başlayıp gittikçe derinleşen sürükleyici bir hikayeyi hak ediyor. Tabii Baum benden evvel on dört kitap yazdığı için bu konuya çoktan değinmiştir. Canı sağ olsun.

Favori karakterim Korkuluk oldu. Beyni olmaması nedeniyle canı sıkıldığında veya beceremediğinde “beynim olsa böyle olmazdı” deyişleri çok tatlı geldi bana.

Esere puanım 7.5/10. Bir çocuk kitabı olarak değerlendirmiş olsam da oldukça keyifli bir macera öyküsüydü.

Orijinal İsim: Ekspresyonist Öyküler (Kolektif)

Yazar: Kolektif

Okuma Tarihi: 6 Kasım 2024 – 16 Kasım 2024

Bu kitabı bana 2022 senesinin sonunda bir arkadaşım yılbaşı ya da daha doğrusu yılsonu hediyesi olarak vermişti. Kendisinin okuyup çok beğendiğini ve benim de seveceğimi söylemişti. Yanıldı.

Kitaptaki on üç öyküden yalnızca Paul Scheerbart ‘Patlayan Kuyrukluyıldızlar’, Else Lasker-Schüler ‘Kalbim Sağlıklı Olsaydı’ ve Theodor Daubler ‘Pervane’ hikayeleri eğlenceliydi. Franz Kafka’nın ‘Akbaba’ isimli öyküsü de hiç fena değildi. Oluşturduğu tema bakımından tam onun kaleminin eseri gibi hissettirdi.

Eserin toplamına vereceğim puan 6/10. Çoğu öyküyü okumuş olmak için okudum ve bir keyif almadım.

Orijinal İsim: O/Hakkâri’de Bir Mevsim (1977)

Yazar: Ferit Edgü

Okuma Tarihi: 2 Kasım 2024 – 5 Kasım 2024

Filmini izlediğim zaman bir edebiyat uyarlaması olduğunu buram buram hissetmiştim. Hakkari’de Bir Mevsim, ya da asıl yayın adı olan O, bende orijinal eseri deneyimlemeye karşı büyük bir istek uyandırmıştı.

Eylül ayı sonunda başladığım Yazarlık Atölyesi kapsamında okumamız gereken üç kitaptan biri olduğunu görünce kitabı okuma planım daha erken bir tarihe çekilmiş oldu.

Bu okuduğum ilk Ferit Edgü romanı oldu. İtiraf etmeliyim ki bu kadar beğeneceğime ihtimal vermiyordum. Romanın gerçekçi yapısının üzerinde her zaman gölgesini hissettiren bir Nuh Peygamber anlatısı barındırması da çok hoşuma giden bir detay oldu.

Edgü’nün dili, benim öykündüğüm yazarların stiline epey benziyor. Bu sebeple diğer eserlerini de en kısa zamanda okuyup Türk Edebiyatı’ndaki idolümün o mu yoksa Oğuz Atay mı olacağına tez zamanda karar vermem gerekiyor.

Esere puanım 8.5/10. Türk Edebiyatı’nın bugüne değin okuduğum ve en beğendiğim parçası diyebilirim.