Orijinal İsim: Otcy i deti (Fathers and Sons) (1862)

Yazar: Ivan Sergeyeviç Turgenyev

Okuma Tarihi: 2 Eylül 2020 – 9 Eylül 2020

Rusya ile ilk temasım ilkokul 4. sınıf itibariyle başlamıştır diyebilirim. Bir pilot okulda okuduğum için İngilizcenin yanında Rusça da eğitim görürdük. Beşinci sınıfa geldiğimiz Rusya’daki kardeş okulumuzdan bize değişim öğrencileri gelmişti. Bir dönem kadar kalıp bizimle birlikte mezuniyet töreni yapmışlardı. Rusça öğrettiler öğretmesine ama biz o çocuk kafamızla notlar karneye girilmediği için dersleri umursamıyorduk. Neyse bu başka bir hikaye ve konudan da bağımsız kalıyor.

Rus edebiyatı ile tanışıklığım ise daha sonrasına varıyor. Hatta öyle ki Rus edebiyatı ile arama mesafe koyma kararını lisedeyken almıştım. İlkokulda Maksim Gorki’den Ana ile Puşkin’in Yüzbaşının Kızı isimli kitabını daha ilkokul sonu ya da ortaokul başında okumuştum. Rusların çektikleri sıkıntıların, yüzleştikleri zorlukların Türkiyeliler ile epey benzerlik gösterdiğini söyler dururum. Halkın geneline yayılmış fakirlik, eğitim düzeyinin düşük olması, bilimde geri kalmak, tarım toplumu olmak, modernleşmeye çalışırken milliyetçilik ve dindarlığın pençesinde kıvranmak şeklinde çeşitlendirilebilecek onlarca benzer nokta mevcut. Haliyle bu benzerlik edebiyat eserlerine de tesir ediyor. Bundan sebeple Tanzimat ve Cumhuriyet romancılarını, Rus edebiyatına hep denk görmüşümdür.

Babalar ve Oğullar özeline gelelim. Hala kitabın etkisi altındayım. Sonunda ne olacağını bildiğiniz halde bile bile canınızı yaktığınız seçimler vardır ya. İşte bu kitabı okuma kararım da tam olarak bunlardan biriydi. Şu aralar mental olarak hiç de uygun değilmişim bu kitaba. Okurken sürekli kendimi kaptırdım. Olaylarla dertlendim. Kitaptaki karakterlere “aman aman sakın yapma,” diye seslenir halde buldum kendimi. Çok üzüldüm. Hislendim. Hassaslaştım.

Bu kitabı yakın zamanda okumayı planlamıyordum. Bir arkadaşım beni sürekli Bazarov’a benzettiğini söyleyip duruyordu. Ben de niçin böyle söylediğini sorduğumda kişiliğimizin benzer olduğunu söyledi. Hatta “kaderiniz benzemesin,” şeklinde bir temenni de dahi bulundu. O böyle deyince iyice meraklandım. Kitabı okumaya başladım. Ve Bazarov daha ilk sahneye çıkar çıkmaz içime bir kurt düştü. Kendimi kurgusal karakterlerle benzeştirme gibi bir huyum yoktur. Hatta bu davranışı gülünç bulurum. Ancak Bazarov’un asi, dikbaşlı ve kendi başına mücadele veren yalnız adam imajı, bana yakın gelen huyu, suyu ve tavırlarıyla içimi epey rahatsız etti.

Kendimi, arkadaşımın aksine, Bazarov’dan farklı buluyorum. Öncelikle nihilist değilim ve her otoriteye karşı çıkmak gibi bir amacım yok. Ayrıca Romantizm bu hayatta en sevdiğim sanat dalıdır. Öte yandan Bazarov’un kendi benliğinde taşımış olduğu tüm özellikleri gösteriyorum. Tartışmacılığı, topluma karşı öfkesi, kibri, Rusların vurdumduymazlığı, ülkesinin geri kalmışlığı yüzünden duyduğu tiksinti ve daha nicesi. Türkiyeli bir Bazarov olabilirim ancak yine kendi standartlarım içindeyim. Kişiliğimiz benzese bile ideallerimizin aynı olduğunu hiç düşünmüyorum. Ancak yine de onun trajedisine ortak olmak, gelecekteki ‘ben’i düşünmeme neden oldu. Ve bu sözcükleri yazarken dahi bunu düşünmekteyim.

Beni en çok etkileyen beş kitap listesini güncellemeye karar verdim:
Kayıp Cennet
Frankenstein
Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi
İki Şehrin Hikayesi
Babalar ve Oğullar

Kitaba puanım 8.5/10. Sanırım bu öykü 19. yüzyıl Rusya’sında yaşasaydım nasıl bir trajediye kurban gideceğimin resmini çiziyor. Üzülüyor, dertleniyor ve kendi varlığımı sorgulatıyor bana.

Orijinal İsim: Heart of Darkness (1899)

Yazar: Joseph Conrad

Okuma Tarihi: 29 Ağustos 2020 – 31 Ağustos 2020

Heart of Darkness çok özel bir hikaye benim için. Öyle garip bir tanışıklığım var ki kendisiyle, nereden nasıl başlasam bilemiyorum. Eserden ilham alınarak yapılmış filmler ve video oyunlarını bitirdim. Üstelik beğendim de. O yapımlar hakkında bir şeyler okuduğum veya birileriyle tartıştığım sırada hep bu kitabın bahsi geçerli. Dolaylı olarak kitabın ne anlattığını biliyor olsam da direkt baştan sona okuma fırsatı bulamamıştım. En son yapmış olduğum kitap alışverişinde artık okumanın sırası geldiğini kabullendim ve böylece başlamış oldum.

Hikaye Charles Marlow isimli denizcinin yanındaki tecrübesiz mürettebat ile Thames Nehri üzerindeki sakin yolculukları ile başlangıç yapıyor. Batan güneşin yarattığı atmosfer ile kendini anılarıyla baş başa buluyor. Yanındaki gençlere Kurtz isimli bir adamla Kongo’da yaşamış olduğu macerayı anlatmaya girişiyor. Gördüğü bir harita sayesinde Afrika topraklarına ilgi duyması ve oraya giden bir gemide görev alabilmek için tanıdıklarına başvurduğu anlatıyor. Teyzesi sayesinde Kongo Nehri’nin Atlantik ile birleştiği noktaya kadar giden bir gemide iş buluyor. Ancak işi nehrin yukarısındaki şirket kamplarında görev almaktır.

Öykü Marlow’un nehrin yukarısına doğru yaptığı yolculuk sırasında Kurtz’a dair öğrendiği ilginç şeyleri kafasında çevirmesiyle geçiyor. Ancak onun düşünce dünyasını yalnızca Kurtz işgal etmiyor. Kurtz’un da zihnini bir şekilde ele geçirmeyi başarmış olan bu antik dünyanın vahşiliğe alışmaya çalışıyor. Açlık, susuzluk, hastalık ve ölümün kol gezdiği bu topraklarda yolculuk ederken insan hayatının ne kadar ucuz olduğunu ve yaşam gayesinin ne kadar bayağı şeyler olduğunu kafasında çevirir.

Karanlığın Yüreği beni en çok etkileyen beş edebiyat eserinden biridir. Tam listeyi sıralamak gerekirse:
Kayıp Cennet
Frankenstein
Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi
İki Şehrin Hikayesi
Karanlığın Yüreği

Kitaba puanım 8/10. Belki de türünün ilki denilebilecek bir psikolojik öykü.

Orijinal İsim: Skverny anekdot (A Nasty Story) (1862)

Yazar: Fyodor Mihayloviç Dostoyevski

Okuma Tarihi: 27 Ağustos 2020 – 28 Ağustos 2020

Doğrusunu söylemek gerekirse bu uzun öyküyü daha önce hiç duymamıştım. Geçen gün alışveriş sepeti oluştururken bedava kargo elde edebilmek için sınırı açmamı sağlayacak miktarda ucuz neler eklemişim diye alışveriş listemi kontrol ederken denk geldim. Listeye bile ne zaman aldığımı hatırlamıyorum. O kadar unutmuşum ve aklımdan çıkmış bu eser.

Kendisiyle gerçekleştirdiğim bu rastgele hatırlayış anına rağmen eserin kendisi beni epey eğlendirdi diyebilirim. Öykü, Rus toplumunun en üst basamaklarından olan askeri sınıfa mensup bir generalin başından geçenleri anlatıyor. Hikayenin başında meslektaşları ile bir masanın çevresine oturmuş, halkçılıktan bahsediyordur ana karakterimiz olan İvan İlyiç. Arkadaşları ise onun bu idealist tavrının gerçekleşemeyeceğini söylerler. Alt sınıftan olan köylüler bir kenara, memurlara daha kendi denkleriymiş gibi davranamayacaklarından bahsederler. Buna bozulan İvan, onların haksız olduğunu ispatlamak için yürüdüğü yolda tesadüf eseri karşılaştığı astının düğününe dahil olur. Bu hareketiyle onları mutlu edeceğini, varlığıyla onların birlikteliğine şeref katacağını zannetmektedir. Bu düşüncesi bile içten içe büründüğü kibrin bir göstergesidir. Kendisi de bu davranışını bir lütuf olarak görür. Ancak işler onun hayal ettiği gibi gitmez. Kötü gidebilecek ne varsa daha da rezil gitmeyi sürdürür. En nihayetinde hem konuk olduğu ev ahalisini hem de kendisini küçük düşürerek, bu utanç verici geceyi tamamlar.

Öykünün satirik yapısı anlatılan trajikomedi ile harika bir uyum sağlamış. Rusya’nın üst sınıfa mensup bireylerinin takındığı tepeden-bakmacı tavrı güzelce iğnelemiş. Ancak ailenin haline hüzünlendirirken, İvan’ın haline güldürmeyi de başarabilecek kadar iyi bir denge kurabilmiş.

Esere puanım 7.5/10.